Bebeklerde Bıngıldak Hakkında Merak Edilenler

Bebeklerde Bıngıldak Hakkında Merak Edilenler

Bıngıldak için yeni anne, baba olmuş kişilerin merak ettikleri başlıklar genelde şu şekilde olmaktadır:

 

Bebeklerin kafasının üst kısmındaki yumuşak dokuya bıngıldak denir. Yeni anne ve baba olmuş ebeveynler bıngıldağın dokusu yumuşak olduğundan dokunmaya korkar. Halkın genel öngörüsüyle de bıngıldağa dokunursa çocukta büyük bir zekâ geriliği meydana gelebileceği düşünülür. Hâlbuki bu da yanlış bilinen bilgiler arasındadır. Bıngıldak bebeği dış etkenlerden çok iyi koruyan bir yapıdadır. Bıngıldağın Latincesi yani bilimsel adı Fontanel’dir. Tıbbı bir terim olan Fontanel halk dilinde bıngıldak olarak tabir edilmektedir. Bebeklerin kafalarının üstünde, deri altında dilim dilim olan kısım bıngıldaktır.

Bebeklerde doğumdan önce altı tane bıngıldak vardır. Bu bebeğin doğumuna kısa bir süre kala çoğunlukla beş tanesi kapanır ve yeni doğan bir bebek genellikle kapanmayan bir bıngıldakla doğar. Doğduktan sonra bir tane bıngıldak vardır ki bu da zamanla kapanır. Kapanması iki yılı bulabilir. Bebek büyükçe elbette bıngıldak da büyüyecektir. İki yaşına geldiklerinde ise kapanacaktır. Kapanması bu kadar uzun süren bıngıldağa dokunulduğunda bebeğin zeka ile alakalı bir problem yaşayacağını söyleyenlerin tezini çürütmektedir.

 

Bıngıldağın Görevi Nedir?

Bebeğin gelişim süreçlerinden en önemlisi olan hamilelik sürecinde bebek hızlı bir şekilde büyür. Hatta hamileliğin son aylarında daha hızlı büyür ki bu da çoğu zaman anneleri şaşırtır. Dokuz aylık hamilelik süreci ay olarak hesaplandığında genel görü olarak kırk hafta olarak hesaplanır. Bazı bebekler tabii normal denebilecek doğum için otuz altı haftadan itibaren de doğabilirler. Bu süreçte bebek, anne karnında doğacağı hayata aslında kendini hazırlar. Dış dünyaya uyumlu hale geldikten sonra doğar. Fakat tabii tüm bunlar fiziksel ve beyinsel gelişimini bitirdiği anlamına gelmez. Bebeklerin yetişkinlerden farklı pek çok fiziksel ve beyinsel farklılığı olduğu gibi kafa yapısı ve kafatası da elbette farklı olacaktır. Her bir gelişim bir süreç ister ve bu süreçte sabırlı ve dikkatli davranmak gerekir.

Yeni doğmuş bebeğin kafa yapısına gözle baktığımızda görebildiğimiz şey dilim dilim üçgen şeklinde yumuşak bir dokudur. Kafatası ve kemikler arasındaki bu dilimli üçgen sekle sahip olan kısma bıngıldak denir. Bıngıldak, kendi içerisinde ön bıngıldak ve arka bıngıldak olmak üzere iki tanedir. Çünkü kafatası ile kemikler arasındaki boşluk olarak tanılanan bıngıldakta, kemiklerin arasında başka boşluklar da vardır. Yani bu kemikler arasında oluşan boşluklarda daha büyük ve daha küçük olanları varıdır. Daha küçük olan arka bıngıldak, daha büyük olan ise ön bıngıldaktır. Süreç içerisinde kapanan bu bıngıldak denilen bu dokular çocuğu pek çok zararlı temastan korur.

Bebeklerin anne karnında hızla geliştiği, doğduktan sonra ise gelişimlerini tamamlamadıkları aşikârdır. Hızla büyümekte olan bebeğin beyin dokusu da bu yumuşak doku sayesinde hızlı büyüyen beyin dokusuna rahatlıkla büyüme olanağı sağlamaktadır. İlk aylarda özellikle ilk iki yıl içerisinde hızla gelişen beyin yapısı kafa kemiklerinin büyümesini zorlayacaktır. Kafa büyürken kemikler birleşirken bu esnada beyin yapısının zarar görmemesine yardımcı olacak olan bıngıldaktır. Büyüme esnasın oluşan basınç ve boyut farklılığıyla beraber, kafa esnek bir yapıya sahip olmadığı için büyüyemez. Bıngıldak bu büyüme sürecinde beynin zarar görmesini engellemektedir.

 

Bıngıldak Ne Zaman Kapanır?

Doğumdan önce bebeklerde altı adet bıngıldak bulunmaktadır. Bu bıngıldakların beş tanesi genellikle doğumdan önce kapanmaktadır. Bu bıngıldaklardan kapanması en uzun zaman alan bıngıldak ön bıngıldaktır. Çünkü en büyük olanı ön bıngıldaktır. Arka bıngıldak ise üç-dört ay içerisinde kapanmaktadır. Bıngıldağın kapanma durumu doğumların farklılığına göre de değişebilir. Erken doğan ya da zamanında doğan bebeklere göre bıngıldağın kapanma şekli de değişebilir. Hatta anne karnındaki beslenmeye göre bile değişebilmektedir. Sağlıklı ve normal doğum ile zamanında doğan bir bebekte çoğunlukla 9-18 aylar arasında bıngıldak kapanmaktadır. Bazen kapanması iki yılı da bulabilmektedir. Ön bıngıldak nadir olarak doğumda kapalı olabilir veya dokuz aydan erken kapanabilir Böyle durumlarda kafatasının durumu gözlemlenmelidir. Bıngıldağın zamanında kapanması, bebeğin beyin gelişiminin sağlıklı bir şekilde tamamlanmasını sağlamaktadır. Bıngıldağın kapandığı bu evrede bebeğin çok iyi beslenmesi gerekmektedir. Bebeğe bol bol D Vitamini takviyesi yapılmalıdır. Bir de bıngıldağın belirtilen zaman aralığında kapanmama gibi durumları bulunmaktadır. Peki, durumda ne yapılması gerekir? Bunu da yazının devamında bulmak mümkündür.

Bıngıldak Erken Kapanırsa Ne Olur?

Bıngıldak bazen kapanması ön görülen zaman aralığında kapanmamaktadır. Ya daha erken ya da daha geç kapanan bıngıldaklar vardır. Bıngıldağın kapanma zaman aralığına göre daha erken kapanması birçok bebekte görülmektedir. Erken kapanmasının bazı belirtileri vardır. Bu belirtiler gözlemleyerek erken tedaviyle bu süreç yavaşlatılabilir. Bazen bebeklerin yeni doğduğunda bıngıldağı olmamaktadır. Çünkü erken kapanma sonucunda anne karnında altı bıngıldağın hepsi de kapanmıştır. Farklı kafa biçimlerindeki bebeklerde de bıngıldağın erken kapamış olması mümkündür. Mesela yumurta şeklinde, ya da çok büyük ve geniş bir kafanın mevcut olması gibi durumlar da bıngıldağın erken kapandığını gösterebilir. Bıngıldağın, bebek büyüdükçe kafa yapısı büyüdükçe büyümesi gerekmektedir.

Kafa çapı 0-3 ay arasında, 2 cm büyümesi, 3-6 ay arası ayda 1 cm kadar büyümesi,     6-12 ay arasında 0.5 cm büyümesi gerekmektedir. 12 ay içerisinde yaklaşık, 12 cm büyümesi gerekmektedir.

Bu şekilde bir normal büyüme gözlemlenmiyorsa mutlaka bir doktora gidilerek gözetim altına alınması gerekmektedir. Erken teşhis bu durumda çok önemlidir. Önceden teşhis edilmeyip geç kalınan bebeklerde şu durumlara rastlanmaktadır:

  • Kafatası büyümesinin durması
  • Kafatası içi basıncının yükselmesi
  • Şaşılık
  • Duyma bozukluğu

Böylesine önemli sorunlara neden olabilmektedir. Bunun için ebeveynlerin dikkatli olması elzemdir.

Çocuk yeni doğduğunda zaten anne-babalar aylık kontrollerini yaptırmaktadır. Aylık kontrollere gidildiğinde doktorun yapmış olduğu elle muayenede bu dokunun sertliği ya da yumuşaklığı hemen anlaşılabilmektedir. Yani doktor fiziksel olarak yapmış olduğu kontrolde bıngıldakta farklı bir gelişimin olup olmadığını anlayabilir. Doktorlar bu nedenle başın çevresini mezurayla ölçer. Bebeğin yaşına göre olması gereken büyüme basamaklarını tamamlayıp tamamlamadığını kontroller sonucunda tespit edebilmektedir. Fakat bazı bebeklerde bıngıldak yapısı serttir. Bu neden elle yapılan kontrollerde bıngıldağın tümünün kapanıp kapanmadığı bilinemeyebilir. Yani bu gibi durumlarda teşhis zorlaşmaktadır. Doktorlar böyle durumlarda fiziksel tedavinin yanı sıra anne-babalardan bazı tetkikler isteyebilir. Gerekli tetkikler şunlar olabilir; baş röntgeni istenebilir, baş için CT Scan yapılabilir, ultrasonografi ya da MR çekilmesi istenebilir.



Çocuklarda bıngıldağın zamanından önce kapanmasının çeşitli sebepleri olabilmektedir. Bu sebepler şu şekilde sıralanabilir.

  • Genetik Bozukluklar: Crouzon, Apert, Carpenter, Chotzen, and Pfeiffer sendromları gözlemlendiği durumlarda erken kapanma olasılığı bulunmaktadır.
  • Hipotroidizm: Tiroid hormonu eksikliğinden kaynaklanan rahatsızlıklar sonucunda bıngıldakta erken kapanma söz konusu olabilir.
  • Hyperparathyroidism: Paratiroid bezlerinin aşırı faaliyeti, erken kapanmaya neden olabilmektedir.
  • Raşitizm: Vitamin eksikliğinden, özellikle de D Vitamini eksikliğinden dolayı erken kapanma durumları gözlemlenebilmektedir.

Bıngıldağın erken kapanması durumunda bazı tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Doktorun yapmış olduğu kontroller ve tetkikler sonucu bıngıldakta erken kapanma teşhisi konulmuş ise ya da bu durum bebeğin fiziksel ve beyinsel gelişimini etkiliyorsa doktorlar kimi zaman ameliyat önermektedirler. Yapılacak olan ameliyat ile beyinde biriken basınç azaltılır ve bu sayede beyinin olması gerektiği şekliyle gelişmesi sağlanır.

Bıngıldaktaki Değişimler Nasıl Kontrol Edilir?

Anneler bu durumu gözlemlerken genelde endişelenmektedirler. Hâlbuki bebeğin ağlaması sırasında bıngıldağın hareketi ya da nefes alıp verirken, uyurken hareket etmesi normaldir. Hareket ettiğini gözlemleyen anneler hemen bir panik yaşamaktadır. Fakat bu durum normaldir. Endişe gerektirmeyen bir durumdur. Bazen bebekler rahatsızlandığında, örneğin ishal ya da ya kusma gibi durumlarında vücut aşırı sıvı kaybından dolayı bıngıldağın çöktüğü gözlemlenmiştir. İshal ya da kusma hastalığını yaşayan bebeklerde bunun gözlemlenebilmesi normaldir. Bu durum gösterir ki bebek aşırı derecede sıvı kaybetmiştir. Fakat bebeğin bıngıldağında ya da kafa yapısında veya gelişiminde bir problem vardır, denemez.

Eğer bıngıldak şişmiş ise ise asıl tehlikeyi burada aramak gerekir. Beyin zarında oluşan iltihaplardan kaynaklı kafatasında kitle ya da tümör gibi bulgulara rastlamak mümkündür. Böyle durumlar çok ciddidir. Bu durumlardan mutlaka doktora gitmek gerekmektedir.

Normalde kemik doku çok sert olur bunu herkes bilir. Fakat bıngıldak doku daha yumuşak bir yapıya sahip olduğu için baş bölgesini alından arkaya doğru normalden birazcık fazla bastırarak okşandığında saçlı deri altında bıngıldağa dokunmak mümkündür. Bıngıldak baklava dilimi gibi dilim dilim bir yapıya sahiptir. Bu dilimler bebek büyüdükçe küçülmeye başlar. Süreç içerisinde daha da küçülür. Bebeklerin gittiği aylık rutin kontrollerinde doktorun elle kontrolünde yaptığı haricinde; yüksek ateş, kusma, ishal vb. gibi başka hastalık bulguları olmadığı zaman endişe etmeye ve bunun için ayrıca bir doktora gitmeye gerek yoktur.

Aileler bıngıldak konusunda bazen aşırı hassas davranmakta ve sürekli bıngıldağın hareketlerini gözlemlemekte ve dokunmaktan korkmaktadır. Ancak buna gerçekten gerek yoktur. Bıngıldak için yapılan takiplerin zaten düzenli olarak yapılması endişeyi ortadan kaldırmaktadır. Pediatri uzmanları rutin olarak ay ay bebekleri takip etmekte, bu uzmanlar olası sorundan şüphelenmeleri halinde, beyin cerrahlarına gerekli durumlarda yönlendirmeler yapılmaktadır. Bu arada beyin cerrahisine yönlendirme hemen ameliyat olacağı anlamına da gelmemektedir. Ameliyat olma gibi durumlar düşünüldüğünde çok üst düzey tetkikler yapıldıktan sora gerek varsa ameliyat denilebilir. Ayıca anne ve babanın yine de içi rahat etmezse başka doktorlara ya da daha farklı tetkikler yaptırılması da önemlidir. Sadece bu tetkikleri sadece beyin cerrahları değerlendirebildiğinden hastalar beyin cerrahisine yönlendirilmektedirler. Hemen bıngıldak sorunu diye nitelendirilen durum, ciddi bir problem olduğu anlamına kesinlikle gelmemektedir. Belki bu sadece bir panik durumundan kaynaklanan bir evhamdır. Anne ve babaların hemen paniğe kapılmalarına gerek yoktur.

Kraniyosinostozis olarak adlandırılan erken veya sorunlu kapanma durumu cerrahi tedavi ile düzeltilebilmekte ve kolayca tedavi edilebilmektedir. Anormal bir şekilde birleşme gerçekleşen kafa kemiklerinin araları açılarak basınç azaltılmakta ve yeniden kafa yapısı ve kemikleri şekil verilmektedir. Bununla birlikte kemiklerin rahat gelişmeleri ve düzgün kaynamaları için yeni bir mesafe oluşmasını sağlamaktadır. Bu ameliyatlar korkulacak bir beyin ameliyatı olarak görülmemektedir. Bütünüyle kafatası kemikleri için tasarlanan operasyonlardır. Öyle ki bu tür operasyonların yapılmasının geciktirilmemesi gerekmektedir. Her hastalıkta olduğu gibi burada da erken teşhis çok mühimdir.  Erken teşhisin olmadığı durumlarda kafatasının ne kemiklerinin düzeltilmesi çok zor ya da imkânsız olabilmektedir. Sonrasında ise bebeklerde şekil bozukluğu ya da beyin gelişimine neden olabilecek büyük sorunlarla boğuşmak zorunda kalınabilir.

 

Genel itibari ile bebeklerde bıngıldak konusunu bu yazımızda ele aldık. Her yazımızda olduğu gibi tekrar hatırlatmakta fayda görüyorum. Burada yazılan hiçbir yazı daha doğrusu internetten bulacağınız hiçbir yazı tedavi amaçlı kullanılamaz. En doğru olanı başınızdan ne geçerse geçsin uzman doktora danışmanız olacaktır.

Kaan Yiğit

Bir Kız babası iyi bir eş devamlı kendini geliştiren bir baba

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir